skip to main content

Het is voor Joost Puttenstein niet de eerste keer dat hij een gebouw vakkundig ‘uit elkaar haalt’. Puttenstein is projectleider van lcp circulair, het bedrijf dat namens eigenaar Icon Real Estate is aangesteld voor de ontmanteling van het Circl-paviljoen. Sinds een paar jaar heeft hij zich gespecialiseerd in het circulair demonteren van bouwwerken – op zo’n manier dat ze op andere plekken weer een-op-een op te bouwen zijn. Hij vergelijkt het een beetje met Legoblokjes. ‘Veel aannemers roepen dat het niet kan, maar met wat extra moeite en creativiteit kan je heel ver komen.’ En dan, meteen erachteraan: ‘Natuurlijk is er wel een verschil met Legoblokjes. Wat op de bouwtekeningen staat, wijkt na een aantal jaren gebruik vaak af van wat je in de praktijk tegenkomt. Het streven voor het Circl-paviljoen is om 70 procent van het gebouw te hergebruiken.’

Van Circl naar Mahler 1
In september 2017 opende het Circl-paviljoen de deuren als circulair ontmoetingscentrum aan het Gustav Mahlerplein, in het hart van Zuidas. Icon Real Estate, onderdeel van Victory Group, kocht het ABN AMRO-complex in 2021 aan om te herontwikkelen. Het bijbehorende Circl-paviljoen is niet geschikt voor uitbreiding en wordt daarom sinds mei 2024 circulair ontmanteld door lcp circulair (lcp circulair is een samenwerking tussen Lagemaat en Cepezed Projects). Hiermee maakt het Circl-paviljoen plaats voor een nieuw, duurzaam kantoorgebouw met voorzieningen: Mahler 1.

Puttenstein neemt ons mee naar de zo kenmerkende gevel van het Circl-paviljoen, opgebouwd uit grote aluminium puien. Een deel van de puien is al gedemonteerd, uit een ander deel wordt nu het glas gehaald. ‘Je komt steeds nieuwe verrassingen tegen. Sommige kozijnen zijn tijdens de bouw in 2017 al verzaagd en hebben nu extra aandacht nodig om ze weer te kunnen plaatsen. Daarom is de oorspronkelijke leverancier van deze kozijnen nu weer betrokken is bij de demontage.’

Een tweede leven

Er zijn ook materialen die nu niet meer voldoen aan het Bouwbesluit. ‘Buitenwanden bijvoorbeeld, die niet meer genoeg isoleren’, zegt Puttenstein. ‘Maar die kun je wel weer gebruiken als binnenwanden. Zo blijf je puzzelen.’ Een ander voorbeeld zijn de zonnepanelen die boven op het dak van het Circl-paviljoen lagen. Die zijn een jaar of zeven oud, en hebben daardoor minder vermogen dan nieuwe panelen. Toch is er een nieuwe bestemming voor ze gevonden: de zonnepanelen worden nu hergebruikt bij een nieuwbouwproject in een Gelderland. Puttenstein: ‘Je hebt er dan wel meer nodig om aan een bepaald vermogen te komen, maar het mooie is dat ze een tweede leven krijgen en je niets hoeft weg te gooien.’

Track en trace

Op dit moment wordt nog gezocht naar een geschikte herbestemming voor het Circl-paviljoen. Tot die tijd gaan alle gedemonteerde onderdelen naar de opslag van lcp circulair. Elk onderdeel – van kozijn tot plank of schroef – krijgt bij demontage een sticker met een code. Op die manier kunnen alle materialen niet alleen netjes worden opgeslagen maar ook makkelijk worden teruggevonden. ‘Vergis je niet, de opslag is al gauw een paar voetbalvelden groot’, zegt Puttenstein. ‘Je kunt alles wel netjes uit elkaar halen, maar je moet het dan ook in een specifieke volgorde en goed gesorteerd in de opslag zetten. Door het nauwkeurig categoriseren met de stickers krijg je een uitstekend track- en tracesysteem.’

Omgekeerd bouwen

Zo op het eerste gezicht lijkt het alsof er sinds de start van de ontmanteling in mei 2024 niet zo gek veel gebeurd is – de hele constructie van het Circl-paviljoen staat nog overeind. Maar schijn bedriegt, zegt Puttenstein. ‘Demonteren is bouwen in de omgekeerde volgorde,’ legt hij uit. ‘Normaal gesproken bouw je eerst de hoogte in, daarna bouw je van buiten naar binnen. Met demonteren begin je juist binnen. We halen eerst het hele pakket eruit, en dat is natuurlijk veel minder zichtbaar van buitenaf.’ Maar zodra de constructie straks ontmanteld wordt gaat het hard, zegt Puttenstein. Als alles conform planning verloopt dan is het Circl-paviljoen voor het einde van 2024 volledig ontmanteld.