Op maandag 2 augustus 2024 werd het zuiden en oosten van het land geteisterd door hevige regen- en onweersbuien. ‘Al dat hemelwater moet ergens naartoe’, legt adviseur klimaatadaptatie & stedelijk water van de gemeente Amsterdam Govert Ter Mors uit. ‘Op onverharde plekken zoals een groenstrook zakt het water langzaam af naar het grondwater. Het kan ook rechtstreeks het riool in, via putten in de straat. Maar die capaciteit is, zeker in een stenige omgeving zoals Zuidas, zeer beperkt.’
Extra bergingscapaciteit
In Zuidas zien we dan ook steeds meer watervertragende groenstroken in het straatbeeld, ook wel wadi’s genoemd. Een wadi (een afkorting van ‘water afvoer drainage en infiltratie) is een soort grote plantenbak van zo’n 35 cm diep, die tijdelijk het hemelwater vasthoudt. Door langzaam in de bodem te zakken, wordt het water gezuiverd en vervolgens afgevoerd naar het grondwater en het rioolstelsel.
Toename extreme neerslag verwacht
Het Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut (KNMI) voorspelt dat de kans op extreme neerslag richting het jaar 2050 door klimaatverandering kan verdubbelen: hevige neerslag komt vaker voor, of heviger. De aanleg van wadi’s is een van de klimaatadaptieve maatregelen die we in Zuidas nemen tegen dergelijke gevolgen van klimaatverandering.
Door deze ‘tussenstop’ in de wadi – in de buurt Kop Zuidas bieden de wadi’s plek voor 130.000 liter water – kan het hemelwater gecontroleerd worden afgevoerd en blijven onze straten, huizen en kelders droog. En dat niet alleen: een wadi zorgt op warme dagen voor aangename verkoeling en biedt bovendien ruimte voor insecten en andere dieren. Ter Mors: ‘Ik noem de wadi daarom ook wel de heilige graal voor klimaatadaptatie.’
Drainage
Maar soms is een wadi niet genoeg. Dat leerden we bij de eerdergenoemde wadi in Kop Zuidas – in 2016 de eerste wadi in Zuidas. Ter Mors: ‘Het was de bedoeling dat het hemelwater van het Hogelandplein bij een fikse bui in de wadi’s in de Zuidelijke Wandelweg terecht zou komen. Die wadi’s zijn onderling verbonden en vormen een afvoerroute naar het oppervlaktewater verderop. De eerste wadi werd wel bereikt, maar de volgende wadi niet, waarschijnlijk door een verstopping. Daardoor bleef het water in de wadi staan, waardoor het grondwaterniveau te veel steeg.’ En dus zijn soms extra maatregelen nodig: ‘Bij de aanleg van nieuwe wadi’s, zoals in de Prinses Irenestraat, leggen we daarom altijd drainage (een afvoer) aan in de vorm van ondergrondse buizen. Daarmee wordt het overtollige grondwater onder een volle wadi afgevoerd naar een dichtbijgelegen riool of watergang zoals een sloot of kanaal.’
Ondergrondse waterberging
Bij het vernieuwde Europaplein-Oost kozen we voor een ondergrondse waterberging van 400 kuub. ‘Dat is een grote, betonnen bak waar het hemelwater kan worden geborgen. Je kunt er zelfs bijna in staan.’ De berging is eigenlijk een back-up, volgens Ter Mors: ‘In Amsterdam moet de openbare ruimte, plus het rioolsysteem, een bui kunnen afvoeren van 70 millimeter neerslag in een uur. Ter vergelijking: bij 25 millimeter neerslag spreken we van een hoosbui, en bij meer dan 50 millimeter spreken we van extreme neerslag die gemiddeld eens per eeuw voorkomt. Het moet dus best gek lopen als dat niet lukt.’ Waarom dan toch al die maatregelen? Ter Mors: ‘We hebben in Amsterdam afgesproken dat we er zeker van moeten zijn dat er geen waterschade of overlast ontstaat, en dat de straten altijd bereikbaar zijn voor nood- en hulpdiensten. Ook in Zuidas dus.’
Waterbergende groene daken
Ook ver boven het straatniveau is veel potentieel om water te bergen. Zo heeft Zuidas samen met de Green Business Club Zuidas en een groot aantal andere partners de ambitie uitgesproken om in het jaar 2025 25.000 m2 aan waterbergende groene daken te realiseren. Dat is ongeveer vijf voetbalvelden aan met planten bedekte daken, met daaronder een slim waterbergingssysteem dat het hemelwater gedoseerd afvoert.
Artikel delen:
Geef uw mening
Of neem bij vragen contact met ons opDe wadi in de Prinses Irenestraat is bedoeld om een waterscheiding aan te brengen tussen de Prinses Irenebuurt en Zuidas. Dit omdat het Dok de natuurlijke stroming naar het zuidwesten gaat blokkeren. Langs het gehele Dok zou een eigen Drainage Transport Riool komen. Wat blijft er van dat plan over als vooralsnog alleen de zuidelijke A10 onder de grond gaat?
In het huidige ontwerp wordt langs beide tunnels (noord en zuid) een drainage transport riool (in totaal 4 stuks) toegepast. Ook indien de noordelijke tunnel niet wordt gebouwd, mag geen verslechtering van de grondwaterstand optreden. Zuidasdok zal in dat geval analyseren of de geplande maatregelen rondom de zuidelijke tunnel volstaan, of dat aanvullende maatregelen nodig zijn.
Beste Lieneke Meurs, ik ga dit even voor u navragen en kom erop terug.
Wat een geweldige organisatie.