Op deze plek midden in Zuidas heerst al 190 jaar stilte

Het is een maandagochtend en spitsuur in de Fred. Roeskestraat. Jongeren slingeren op de fiets richting het Geert Groote College, ouders met grut achterop begeven zich naar de kinderopvang. En daar, tussen al die routineuze drukte, is plots de ingang van begraafplaats Buitenveldert. Het hek is open, daarachter is het net te zien hoe een paar stroken zonlicht door de hoge beuken vallen. Het is makkelijk om de plek niet op te merken, er voorbij te lopen. Maar dat doen we vandaag eens niet.

Eenmaal op de begraafplaats voelt de stadse Fred. Roeskestraat – waar de ingang zich bevindt – mijlenver weg. Op deze groene plek, middenin Zuidas, heerst stilte. Nou ja, op het achtergrondgeluid van de A10 na, die pal langs de zuidkant van de begraafplaats loopt. Maar ook dát lijkt erbij te horen. Hier ontmoeten we Anja Vink, al bijna 2 decennia directeur van de begraafplaats.  ‘Het is moeilijk voor te stellen, maar toen ik 18 jaar geleden aantrad was er nog bijna niks in de Fred. Roeskestraat’, vertelt ze. ‘Het was een beetje een duistere, verlaten straat. Dat is ook wel een mooi contrast: ooit is het als kerkhof hier aangelegd. Met de groei van Zuidas bevinden we ons juist in het hart van het stadse leven.’

In die 18 jaar is niet alleen de straat veranderd, maar heeft ook de begraafplaats een transformatie ondergaan. ‘We hadden eerst alleen maar de begraafplaats en een kapel met een condoleanceruimte,’ wijst Vink naar het gebouw bij de ingang, waar met grote letters ‘rouwcentrum’ op de ruit staat. ‘Ons kantoor zat toen nog in dat gebouw. Wanneer mensen binnenkwamen, moesten ze in een piepklein halletje wachten. En wij maar koffiezetten met ons oude filterapparaat. Zeker wanneer het regende, raakte het al snel propvol in die kleine hal. Dat ging op den duur niet meer. Ik voelde aan alles: dit moet anders.’

En zo geschiedde. Het gebouw dat als opslag diende, werd prompt omgebouwd tot een heuse brasserie. Het kantoor verhuisde en met de vrijgekomen ruimte was het huidige rouwcentrum geboren. ‘Dat was in 2012. We kregen toen langzamerhand echt een soort buurtfunctie. De brasserie zat elke ochtend en middag vol, onder andere met ouders die hun kinderen naar The British School hadden gebracht (de school verhuisde later naar de Havenstraat, redactie), maar ook met mensen die in de nieuwe kantoren in de buurt werkten. Ook op de begraafplaats gebeurde veel: we werkten bijvoorbeeld aan projecten met Rietveldstudenten en het Conservatorium. Er kwam een gezellig soort drukte en samenzijn bij – toch bleef de stilte altijd behouden.’

De COVID-19-pandemie legde een periode lang alles stil. Niet alleen de uitvaartbranche kreeg het zwaar voor de kiezen, ook de brasserie moest meermaals de deuren sluiten. Na de crisis besloot Vink de brasserie niet langer fulltime open te houden. Het klinkt als een zware domper, maar zo ziet Vink het zelf niet. ‘We moesten inderdaad weer van voor af aan beginnen’, zegt ze, terwijl ze even nadenkt. ‘Maar waarom ook niet? Dat geeft ook wel weer frisse energie en een nieuwe blik, hoor.’ We slenteren een stukje richting de Amstelveenseweg, waar slechts een groene muur de begraafplaats van het drukke verkeer scheidt. ‘Een van de uitdagingen voor de komende jaren is het bereikbaar houden van de begraafplaats gedurende de bouw van Zuidasdok. Gelukkig snapt Zuidasdok het belang van de begraafplaats als groene long in Zuidas. Daarom zijn we nu in gesprek over een groene geluidswal om een deel van de begraafplaats.’

Daarnaast is Vink momenteel druk met de voorbereidingen van het jubileumjaar. Dat wordt afgetrapt met lezingen en rondleidingen tijdens 24 uur Zuid op 11 oktober 2025. ‘Volgend jaar verschijnt een boek over de begraafplaats. De auteur, historicus  dr. Wim Cappers heeft de geschiedenis onderzocht en opgetekend’, zegt Vink. ‘In aanloop naar de boeklancering gaan we heel het jaar odes brengen aan mensen die hier begraven liggen. Denk aan lezingen voor mensen die iets bijdroegen aan de literatuur, of juist een middag met muziekstukken voor een musicus. Een ander voorbeeld is de beroemde Belgische schilder Rik Wouters, die hier zijn eerste graf kreeg. Later werd zijn lichaam verplaatst naar België. We willen nu samen met een Belgisch museum samenwerken om een expositie met zijn kunst te organiseren.’