Balken fly-over A10 Zuid komen uit Friesland gevaren

Ze zijn zo’n 14 meter lang, ruim 3 meter breed en zo’n 3 meter hoog. Gewicht per stuk: 160 ton, evenveel als een blauwe vinvis, het zwaarste dier op aarde. De zogenaamde onderslagbalken komen dan ook niet voor niets over water vanuit een fabriek in het Friese Kootstertille onze kant op. ‘Over de weg gaat dit simpelweg niet. Vanwege de omvang zouden we de balken dan per stuk moeten vervoeren, maar ze zijn zwaar om over bepaalde viaducten te rijden’, zegt Martijn van den Ham, werkvoorbereider bij Bouwcombinatie TriAX (Besix, Dura Vermeer en Heijmans).

De betonnen balken vormen een onmisbaar onderdeel van de 300 meter lange fly-over die we bouwen in knooppunt De Nieuwe Meer. Deze verbindt de A10 Zuid met de A4 (richting Schiphol/Den Haag) en komt te steunen op kolommen. De onderslagbalken gaan we straks bovenop die kolommen monteren. Zo dragen ze in de toekomst het gewicht van het wegdek. ‘De balken direct bovenop de kolommen bouwen was geen optie’, vertelt van den Ham. ‘Om te beginnen zou je een steiger rondom zo’n kolom moeten bouwen. Die ruimte is er niet overal, dus dan zou de A10 dicht moeten. En vervolgens moet je dan de hele onderslagbalk nog bouwen. Dat gaat niet in zo’n druk gebied.’ 

In plaats daarvan zijn de onderslagbalken – in totaal 12 stuks – voorgebouwd bij Haitsma Beton in Friesland. Het bedrijf laat de wapeningskorf (de stalen constructie in de balk om het beton te verstevigen, zie foto) prefab maken bij een andere partij. Hieromheen wordt een stalen mal gebouwd die ook weer kant en klaar is aangeleverd. In die mal gaat het beton – zodra dat is uitgehard, heb je een onderslagbalk. ‘Het is net het in elkaar zetten van een Ikea-kast, met al die prefab onderdelen’, zegt Van den Ham daarover. ‘Dat proces neemt ongeveer een week in beslag, dus over het maken van 12 prefab onderslagbalken hebben ze zo’n drie maanden gedaan.’

De onderslagbalken worden per drie vervoerd. Dit betekent dat later in 2025 nog drie transporten over water volgen om ze allemaal in Amsterdam te krijgen. ‘De balken uit het eerste transport zijn de lichtste, kun je nagaan. Later volgen er ook nog 3 van 194 ton en zelfs 3 stuks van 204 ton.’ De balken worden in Friesland vanuit de fabriek direct de ponton op gehesen, in dit geval al op maandagmiddag 22 september. ‘Het duurt al met al wel vier dagen voordat ze bij de Schinkel aankomen’, aldus Van den Ham. ‘De ponton is te breed om langs de Schinkelbrug te komen, dus vaart het transport via het Amsterdam-Rijnkanaal naar Utrecht en via Gouda naar Amsterdam.’

Eenmaal bij ons bouwterrein aan de Schinkel aangekomen, volgt nog een uitdaging: het aan wal krijgen van de onderslagbalken. ‘We gaan hier een ponton neerleggen van zo’n 10 meter breed en 60 meter lang. Hiervandaan rijden we een getrokken roller – dat is een soort trailer die een hele zware last kan dragen, getrokken door een voertuig – onder een onderslagbalk. In de roller zitten vijzels die de trailer een stukje omhoog brengen. Zodra de roller onder de onderslagbalk ligt, rijden we ‘m dan zo de kant op. Op die manier hebben we geen kranen nodig.’ Het klinkt als een hele operatie, maar hoe bijzonder is dit nu eigenlijk? Van den Ham: ‘Een onderslagbalk wordt natuurlijk wel vaker gemaakt, maar bijna nooit prefab en met dit gewicht. Lichtere balken zouden over de weg kunnen worden vervoerd. Dus zo’n vervoer over water, dat is zeer uitzonderlijk.’

We rijden de onderslagbalken allemaal naar ons werkterrein aan de Riekerweg, waar ze opgeslagen blijven tot we ze boven de kolommen monteren. Voor de eerste twee balken is dat al op 14 oktober. ‘Daar is geen wegafsluiting voor nodig. Zo kunnen we ook goed oefenen en zien wat erbij komt kijken’, zegt Van den Ham. Later dit jaar monteren we nog 3 onderslagbalken gedurende (weekend)afsluitingen. Hier houden we u uiteraard van op de hoogte. In 2026 volgt de montage van nog 4 balken. De laatste drie onderslagbalken zijn voor de nieuw te bouwen fly-over aan de zuidkant (welke de A4 verbindt met de A10 Zuid A1 Hengelo /A2 Utrecht) en monteren we pas in 2028.