Het liefst bouwen we de kilometerlange tunnel achter elkaar op, in zo’n 40 moten van 25 tot 30 meter lang en 30 meter breed. Dat werkt het snelst. ‘Maar in dit drukke gebied moeten het station en de omliggende gebouwen steeds bereikbaar blijven’, zegt ontwerpmanager Frank Schuitemaker van bouwer VolkerWessels. ‘Dat is vooral een uitdaging aan de smalle noordzijde van het station. Een 30 meter brede bouwkuip zou daar bijna alle openbare ruimte opslokken. Dus bedachten we daar een oplossing voor.’
Smallere bouwkuip
Ten noorden van het station, daar waar het verkeer westwaarts richting knooppunt De Nieuwe Meer rijdt, knippen we de tunnel daarom op in twee lange, smalle repen van grofweg de halve breedte. Eerst bouwen we de helft aan de kant van kantoorgebouwen zoals het WTC, de zogenaamde ‘belendingszijde’. Als die klaar is volgt de kilometerlange reep langs de sporen. Deze bouwvolgorde heet ‘langsfasering’ en heeft volgens Schuitemaker zo zijn voordelen: ‘Daardoor is de bouwkuip half zo breed, en blijft er tijdens bouw van de tunnel genoeg ruimte over voor de gebruikers van het gebied en voor onze eigen bouwlogistiek.’
Twee tunnelbuizen
Dat we eerst de belendingszijde van de tunnel bouwen, komt door de opbouw van de tunnel. Die bestaat uit een hoofdbuis met vier rijstroken aan de stationszijde, een middentunnelkanaal met vluchtweg en onderhoudsgang en een smallere buis waarin twee rijstroken komen voor bestemmingsverkeer. Meerdere ‘tunnels-in-een-tunnel’ dus eigenlijk. We bouwen eerst het middentunnelkanaal en de buis voor bestemmingsverkeer aan de belendingszijde. Het middentunnelkanaal moet namelijk ook het dak dragen van de hoofdbuis met vier rijstroken. Die hoofdbuis kan dus pas daarna gebouwd worden.
Open bouwkuip
We bouwen dus eerst de buis met de rijstroken voor bestemmingsverkeer. Hoe gaan we dat doen? Zoals gezegd bouwen we de tunnel op in moten van 25 tot 30 meter lang. We graven dus ook niet in een keer een bouwkuip van een kilometer lang, maar doen dat in compartimenten (een bundel van moten) van enkele tientallen meters lengte. Per compartiment bouwen we de tunnel vervolgens van onder naar boven op, van vloer tot dak. Deze ‘open-bouwkuip-methode’ is relatief eenvoudig en passen we aan beide zijden van het station Amsterdam Zuid toe. Maar volgens Schuitemaker is dat aan de smalle noordkant van het station niet het hele verhaal.
Bouwkuip met een dak
Vooral tussen de Parnassusweg en het Zuidplein is daar de ruimte beperkt. Dat zorgt voor uitdagingen als de huidige stationsentree vanaf 2027 grondig verbouwd wordt en de ingang naar de nieuwe Brittenpassage verplaatst. Daar willen we dan ook de ‘wanden-dakmethode’ toepassen. Schuitemaker: ‘Daarvoor graven we geen bouwkuip, maar brengen we eerst de tunnelwanden en funderingspalen in de grond. Daarbovenop bouwen we vervolgens het dak, zodat voetgangers de bovengelegen straat weer in gebruik kunnen nemen terwijl we daaronder de tunnel verder ontgraven en de tunnelvloer en de wanden opbouwen.’
Ruimte teruggeven
Deze methode is wel ingewikkelder dan de open-bouwkuip-methode. ‘Om op zo’n 10 meter diepte het aanwezige grondwater buiten het ontgravingsgebied te houden, moet de werkruimte tijdens de werkzaamheden continu onder luchtdruk staan. Dat betekent dat onze collega’s steeds tijd nodig hebben om veilig van de verhoogde druk ondergronds naar de normale druk bovengronds te kunnen bewegen, net zoals je dat bij duikers ziet. Dat maakt de techniek kostbaar. Daartegenover staat dat we met elk stuk dak dat we gereed hebben, heel snel een stuk openbare ruimte terug kunnen geven aan de reiziger.’
Dit is de vierde aflevering in een serie over het ontwerp van de tunnel in de A10 Zuid en over de technieken en de uitdagingen die daarbij komen kijken. Aflevering 1 ging over voorbereidingen achter de schermen, aflevering 2 over het ruimtegebrek bij de tunnelbouw en aflevering 3 over het opschuiven van de A10 Zuid.
Artikel delen:
Geef uw mening
Of neem bij vragen contact met ons opOp de render is het derde perron te zien, is het al zeker dat deze er komt? Zo ja, wat gebeurd er dan met de "kap" aan de Zuidkant van het station?
Dag Jeff, Amsterdam Zuid wordt inderdaad uitgebreid met een 5e en 6e treinspoor (www.prorail.nl/projecten/amsterdam-zuid-spooruitbreiding). ProRail verwacht in de komende tien jaar op Amsterdam CS een groei van 500.000 reizigers en tweemaal zoveel treinen. Dit betekent dat er ook meer treinen gaan rijden via station Amsterdam Zuid. Om dit mogelijk te maken, krijgt Amsterdam Zuid zes sporen. Binnen Zuidasdok houden we hier in de bouw al rekening mee. Op het plaatje zie een 'mist' ter hoogte van dat derde treinperron. Dat is omdat we nog niet weten hoe dit het ontwerp gaat veranderen.
Het échte nieuws is dat er eindelijk een plaatje met het derde treinperron is gepubliceerd. Het toekomstig bestaan en noodzaak ervan werd door dit projectbureau/Rijkswaterstaat/Prorail tot vooralsnog volledig ontkend.
Inderdaad scherp gezien Aron. We proberen de toekomstbeelden daar nu op aan te passen ook al is er nog geen ontwerp van het station met derde perron. We schreven er eerder een artikel over getiteld 'Studie naar derde treinperron Amsterdam Zuid'. Jouw opmerking brengt me op het idee binnenkort een update te schrijven.
Hoi, zijn dit ook werkzaamheden die rekening houden met evt. verlenging can de NZ-Lijn? er zit behoorlijk wat in de weg.
Dag Nei, ja daar moeten we rekening mee houden. Overigens niet alleen bij de tunnelbouw. Ook bij de uitbreiding van het station en de verbreding van de A10 Zuid houden we ruimte vrij en houden we bij verbreding van viaducten en bruggen rekening met het feit dat de NZ-lijn in de toekomst mogelijk wordt doorgetrokken naar Schiphol.
Wat een speciale manier van bouwen. Een beperkte ruimte om te bouwen, veel verkeer van auto’s, treinen, voetgangers, en voorts werkzaamheden onder luchtdruk verrichten. Knap staaltje van bouwen
Hoeveel min nap wordt het diepste gedeelte van de tunnel , ziet er uit als een mooie uitdaging maar het eind resultaat zal ongetwijfeld mooi zijn .
Dag Cees, het diepste punt zal ongeveer NAP-10m worden.
Zeer mooie indrukwekkende uitleg Hebben jullie ook een 3d film zeg maar met uitleg
Dank je wel Shehzaad, de complimenten zijn voor Carlo. We hebben in het informatiecentrum in het WTC (toren 5 Centrale Hal) een groot scherm waarop je zelf door het toekomstige station kunt lopen en als je uit het station loopt, opent de grond en zie je de toekomstige tunnel in de diepte. Maar dat is het eindbeeld en toont niet de bouw. Komend jaar, als we met het definitief ontwerp de bouwmethodes hebben bepaald, gaan we zoiets zeker maken.
Een prima uitleg, maar waarom zijn de doorsnede tekeningen nog niet aangepast. Men loopt straks niet op het dak van de tunnel maar op de laag grond van omstreeks 2m dik waarin de leidingen en kabels en regenwater afvoeren moeten komen.
Dag Gerard, het klopt wat je zegt maar we hebben nu versimpeld willen weergeven wat de bouwstappen zijn bij de wanden-dakmethode.
Interessant